Жазды тџнде

Жамылар ымырт кеш батып,
Тыныштанар біртін ел жатып,
Басады шыќ мљп-мљлдір,
Сђлудыњ кљз жасындай,
Сап кџміс меруерт тасындай.
Жердіњ жџзі ќђлпырар,
Ќђлпырар ѕм аспан да.

Сансыз жђлдыз сайрасып,
Гаућардай болып жайнасып,
Шђбарлап кљк аспанды,
Ќосылысып алтын айымен,
Сайрасып кљкте жайымен,
Мѕз майрам боп жымыњдар
Дџниеге нђрын шашќанда.

Сђлудай айна ап ќараѓан,
Жібектей шашын тараѓан,
Љзенге біткен ќалыњ тал
Суѓа тљніп телмірер;
Жапыраќтары желбірер,
Кљлењкесі суда ойнап
Љзенніњ шетін жапќанда.

Ортасы судыњ ап-ашыќ,
Сѕулесі тџсіп мап-машыќ
Жђлдыздар мен нђрлы айдыњ.
Айнаѓа жатќан жалтырап,
Созылып шашырар ќалтырап,
Сылдырлап суы ескектеп,
Жымылжып љзен аќќанша.

Жалтырап шыќ басќан соњ,
Аспаннан нђрын шашќан соњ,
Алтын ай мен жђлдыздар,
Аќ нђрѓа батып шомылып,
Аќ торѓын перде жамылып,
Жердіњ жџзі, кљз тђрмай,
Кљрінер жалтыр аќтан да.

Кџндізгі сылдыр су да жоќ,
Ќатты сљз дауыс шу да жоќ,
Тљњірек тып-тын... ауа саф,
Лѕззѕттіњ дѕмін татысар.
Раќатќа бар жан батысар.
Ауыл жым-жырт ќаперсіз
Маужырап ђйыќтап жатќанда.

Арќаныњ еркін даласы,
Ќазаќтыњ ерќе баласы,
Тау баќылар тыныштыќта,
“Раќманымды кљрсін”, деп,
“Кљњілін хаќќа берсін”,— деп,
Ѕлемге бірдей табиѓат
Шыраѓын кљктен жаќќанда...

Љлкеніњ бойын жаѓалап,
Паналап талын саѓалап,
Тђсына ќелер ауылдыњ,
Љзенге ќонѓан таќалып,
Жан-жаќќа ќарап, кљз салып,
Кљкірек толќыр дамыл ѓып
Жолыќпаќ жерді тапќанда.

Уаѓадалы жерде отырып,
Бір отырып, бір тђрып,
Кешіккен соњ ѓашыѓыњ,
Не болды бђѓан, япырым-ау?
Келмес деп ѕлде жатырма-ау?
Тыњдайсыњ ѕрбір сыбырды
Ауылды сырттан баќќанда.

Келуге ѕлде ерініп,
Маужырап балќып керіліп
Жатыр ма екен тљсекте?
Џміт џзбей келер деп,
Тыќыршисыњ елењдеп
Ауылѓа ќарап телміріп
Кљзіњнен ђйќы ќашќанда.

Жарыњ келмей зарыѓып,
Телміріп, ќарап сарылып
Отырѓанда кљрініп
Ќыска уаќыт ђзаќтай,
Жарыњныњ ісі мазаќтай,
Ѓашыѓыњ шыѓар боз џйден
Елегізіп аяќ басќанда.

Кљріп, шыќќан жарыњды,
Уаѓадалы жерде барыњды
Білдіресіњ кљрініп.
Сђќсыр кљрген ќырандай,
Лепіріп жанып, тђра алмай,
Ыстыќ ќан тасыр денење
Жџрегіњ лџпіл ќаќќанда.

Бџркеніп шапан басына,
Тез басып келіп ќасыња,
Дамылдай ќарар бетіње.
Кљзімен жџрек кџйдірер,
Еріксіз љзін сџйдірер,
Ќљкірегі толќыр ќалтырап,
Ќайрып бетін ашќанда...

“Кешіктіњ” деп љкпе айтып,
“Келмеспін енді мен ќайтып”
Дегеніњде ѓашыѓыњ,
“Љкпелеп ѕлде ќалды ма?
Ќљњліне ренжу алды ма?”
Деп ќђбылар љњ-жџзі
Сљз таба алмай сасќанда.

“Шыѓа алмай џйден кешіктім:
Таба алмай кілтін есіктіњ...”
Деп ќолтыќќа тыѓылар,
Мђњайып айтќан сљзіње,
Мљлдірер жас кљзіне...
Мас болар жаныњ еріп тѕн,
Айќасып ќђшаќтасќанда.

Ерінге ерін тиісіп,
Бал алып тілден сџйісіп,
Жандырар жарыњ лебімен.
Тљсіне кысып тљсіњді.
Махаббат жењер есівді,
Дџниеде љзге лѕззѕттен
Сџюдіњ кџші асќанда.

Аќылѓа болар кім ие?
Ќірер ме еске дџние?
Толѓанда шаттыќ жџрекке?
Ќандай бѕнде жалѓанда
Жетпедім дер арманѓа,
Ќазаќтыњ жазѓы тџнініњ
Лѕззѕтін естіп татќанда?

Бірдемені білгендей,
Кљздерін ќысып кџлгендей.
Аспандаѓы жђлдыздар.
Жапыраѓы аѓаштыњ
Баспаласып ќарасып:
“Тђрѓандарын жарасып!”
Дегендей боп аќырын
Ђќсайды сыбырласќанѓа.

“Тањ атып, енді ќалар”... деп,
“Біреудіњ кљзі шалар”... деп,
Таѓы да ќайтып келуге,
Уаѓда айтып ѕрењ айрылып,
Ќаршыѓадай ќайрылып,
Біріње-біріњ ќарайсыњ,
Џндеспей хоштасканда.

Шарыќтап кљќке ђшќандай,
Хордыњ ќызын ќђшќандай,
Баќытты сенен адам жоќ.
Жан ќиысар жарыњмен,
Жанын ќосар жаныњмен,
Жазѓы тџнніњ оњаша
Рахатына батќанда.

Ќырандай ілген ќоњыр ќаз.
Тілекке жетіп болып мѕз,
Тасиды кљњіл сестеніп,
Риза болып љзіње
Шаттыќ кірер жџзіње,
Љзенніњ бойын жаѓалап
Ауылѓа ќеле жатќанда.

Тоймаспын таѓы сџйдірсењ,
Ќђшаќтап оттай кџйдірсењ,
Деміме ќосып деміњді.
Балаша айтќан сљзіње,
Ќаттыраќ ќысып љзіње,
Еркелеуші ењ бђралып
Калжыњ ѓып жауап ќатќанда.

Бозарып жѕне сарѓайып,
Біртіндеп кљкке нђр жайып,
Талауранып ќызарып,
Адырлы таудан бері асып,
Шапаќтап шеттен нђр шашып,
Ќайтушы еќ талай ауылѓа
Атќанда тањ, атќанда!..

1915 жыл, ноябрь.