Лашын ѕњгiмесi |
|
Бір тџсімді айтайын, Ѕлеуметке жыр кылып. Осыѓан ђксас бір істі Айтып ед бір дос сыр ќылып. Ой жіберіп ќарасањ Меніњ осы тџсіме. Лашынныњ ісі ђсайды, Адамзаттыњ ісіне. Жете жори білгенге Бђл тџсімніњ мѕні бар. Жџрек тербеп козѓайтын. Сырлы ќасірет ѕні бар. Ђйќтап жатып тџсімде Сарыарќа сары бел кљрдім. Белден белге жаѓалап Бір џлкен шалќар кљл кљрдім. Сол џлкен кљл шалкыѓан Тџпсіз терењ су екен. Таѓы жыртќыш ќџсы кљп, Тѕртібі жоќ шу екен. Ортасында шалкардыњ Бар екен џлкен аралы. Сол аралѓа кеп ќонды Бір лашын ќђс жаралы. Бђл лашын ќџс жер, кљкті Серік іздеп кезіпті. Бљтен текті кџстарды Ќыла алмай серік безіпті. Кљп болѓанмен дџниеде Лашындай талай асыл ќђс. Іздегені лашынныњ Љзімен текті лашын кџс. Лашын конды аралдыњ Бір ќиындау шынына. Дауа іздеді сџзіліп, Жџректегі мђњына. Кљрді лашын бір ђя, Шыњдаѓы жаќпар ќияда. Кљзі тџсті бір кђсќа, Жаќпардаѓы ђяда. Ќадалды лашын сол ќџсќа Екі кљзін айырмай. Ќалды ќатып ќадалып, Артына мойын ќайырмай. Ђядаѓы жалѓыз кџс Лашынныњ екен баласы. Ѕлі ђшпаѓан жас екен Ќасында жоќ анасы. Балапан ќџс ђяда Ќанатын сылап тарайды. Мљлдіреп о да ќадалып, Тектесіне ќарайды. Мљлдіресіп ѕуелі Лашынѓа лашын кљз салды. Ќђстыњ нѕзік тілімен, Џлкен лашын сљз салды. Кљкке сермеп кђлашты Аралдан алып кетпекке, Серіх кылып тектесін Мђратына жетпекке. Бала ќђс ѕбден таныды Анасыныњ тектесін. Жџрегі сезді лџпілдеп, Тектесі тастап кетпесін. Сырнайдан сџлу дауыспен, Бала кљњілін білдірді. Тектесініњ жџрегін Балша ерітіп кџлдірді. Екі лашын сонымен Сол ђяда тџйісті. Сђлу сынды сыпайы, Айќасып тѕтті сџйісті. Тектесініњ жџрегін, Бала лашын љрт кылды. Айрылмасќа тірідей, Џлкен лашын серт ќылды. Шањќылдап даусын кернеді, Аралѓа келген бђл лашын. Тектесін ертіп кетуге Лашын ќђс жайды кђлашын. Лашын ќђстыњ даусынан Кљлдегі ќђстар шошынды. Аралдаѓы тџрлі ќђс Біріне - бірі ќосылды. Аралдыњ ќђсы шуылдап, Џяныњ келді ќасына. Џймеледі у-шу боп, Ќос лашынныњ басына. Ќос лашынды коршады Шулаѓан кђстар ќамалап, Тиіп ќашып жабылды Ќанатпен ќаѓып сабалап. Ќарѓа менен бљктерѓі, Шаѓала, кызѓыш, караќђс, Неше тџрлі таѓы кљп, Белгілі тџссіз ала ќђс. Лашынѓа шашты бѕрі де, Неше тџрлі батпакты. Екі жарды ќоспауѓа Жасады талай шатпакты. Лашынды былѓап батпаќпен Балапанды шошытпаќ. Жібермеуге аралдан Лепірген кљњілін жасытпаќ. Лашынѓа ќастык ќылмаѓан Ќђстын саны тіптен аз; Бір-екі ѓана ќаршыѓа Аќќумен, бірер ќоњыр ќаз. Лашын ђшты, сымпылдап, Шалѓысы жасыл жаркылдап, Жас лашынѓа "жџр" деді. Шыњды айналып шањќылдап. Бала лашын ђшуѓа, Оњтайлады ќанатын. Тектесінен сџйіскен, Болмады тіпті ќалатын. Шулаѓан жыртќыш жабылып, Балапанды жылатты. Ђшуѓа ќанат жазѓанда, Топшыѓа ќаѓып ќђлатты. Ќанатын каѓып ќамалап, Ђшуѓа ерік бермеді. Анасыз жетім жас байѓђс, Ішбір жѕрдем кљрмеді. Ќамалады ќалыњ ќђс Ќастыѓы жоќ лашынды. Тиіп ќашып шуласып, Жалѓыз ерді басынды. Шыдады сорлы жалѓыз ер Мђндай ауыр кџйікке, Шарыќќа атты тік заулап, Кџиікпен кетті биікке. Ќайта айналып лашын ќџс, Ашуын жиып айќаспаќ, Екіншіде тиіскен, Ќанша жаумен шайќаспаќ? Шарыктап кетті алыска, Кџщтерін ѕбден жимаќќа, Екіншіде жауласса Топшысын жаудыњ ќимаќќа. Лашын байѓђс кџйініп, Зор уайым кылады. Ђяда ќалѓан жетімді Ап кетпегей ќђладын. Бір ќуладын ап кетсе Ќайта айналып келгенше. Жауларымен шайкаспаќ Топшысы ќирап љлгенше. Лашынныњ жаны кџйініп, Жџрегі љрт боп жанады. Уайым кып тектесін Кљзінен жасы тамады. Лашын сермеп кђлашын, Бђлттан асып зарлады. Кџйік кернеп кљкірегін, Кљзінен жасы парлады. Љњім десем тџс екен, Есікті біреу каѓыпты. Ояна кетіп карасам Жастыќќа жасым аѓыпты. Жалѓыздыќ кљрген лашынды, Аяп мен де жылаппын. Кљзден тамѓан жаспенен, Жастыѓымды бђлаппын. Тџра салып жолдастан Тџс жоруын сђраппын. Домбырамды ап жабыркап, Ќђлаѓын кџйге бђраппын. Бђл тџсімніњ жоруын Ѕбіке сенен сђрадым. Шын жџрекпен тілейік. Екі жардыњ мџрадын. Бір жырткышка бљбекті Таѓы кђстар бермес пе? Жетім лашын еріксіз, Ќђладынѓа ермес пе? Бала лашын бџл істі, Таѓдырдан ѓана кљрмес пе? Ќђладынѓа алданып, Жастыќпен байѓђс кљнбес пе? Ќамалап жалѓыз жетімді, Ќђрбандык ќып шалмас па? Бір жыртќышты баулысып, Жас лашынѓа салмас па? Арам жырткыш ќодањдап, Балапанды алмас па? Бала лашын сонымен Бір ќор ќђс боп ќалмас па? 1927 жыл. |