 |  |
 |  |
 |  |
 |  |
 |  |
Ауыл байѓђс мінекей |
|
Бір аз ѓана жыл љтті Мен ќалада жџргелі. Елді ќљріп ќетемін Екі жылда бір келіп. Ауыл байѓђс мінекей, Бала жастан кљз кљрген! Аз ѓана жыл ішінде Едѕуір-аќ љзгерген... Бастыќ шалдар азайѓан Орын басып жас ие. Ќоњыр ауыл ќђба енді, Сѕлем берем, бас ием! Тіршілік те љзгеріп, Љзгермек-ќой жђртшылыќ. Кешегі жас балалар Жігіт бопты мђрт шыѓып. Кезіме ыстыќ тљтенше Уыз емген бесігім. Алтын болсын жањарып Кигіз жыртыќ есігін! Бђрынѓыдай жылќы жоќ Тапал байдыњ аулында. Жататђѓын шањдатып, “Ќос шоќыныњ” баурында. Мырза менен ќажылыќ Аулыныњ да мѕні жоќ. Бђрынѓыдай мыњѓырѓан Оннан бір де малы жоќ. Кѕрім менен Ѕбжекењ Ќойлары љсіп байыпты. Ќотандары ќомаќты, Ќойын бљлеќ жайыпты. Біздіњ ауыл мінекей! Кљз жіберіп ќараймын, Ѕрбіреуін ауылдыњ Іздеп, ќарап санаймын. Баласы љскен хатшы боп, Молдекењніњ љзі жоќ. Шал болыпты Ѕлекењ, Сатайдыњ бір кљзі жоќ. Хатшы бопты советке, Молдекењніњ Ѕлісі... Кеткені ѓой елде ѕбден Молдалыќтыњ мѕнісі. Саќалы аќ боп Дѕуќењніњ Таусылыпты бар тісі. Жоѓалыпты Ѕрештіњ Мђрныныњ жартысы. Ызымханныњ ќатыны, “Жел ауру” дан ќаќсайды. Етікші, сал Ќадекењ Бџкір бопты, аќсайды. Биязы мен Бљлекењ Айрылыпты ќђлаќтан, Кемпір бопты байѓђстар, Кљрмейтін боп жыраќтан. Бџкірейіп белдері Бопты баяу еріншек. Биліктерін алыпты Љњкей семіз келіншек. Ќалада еді оќуда Биязекењ баласы. Бір ќайтып ед менімен Міне, енді шат анасы. Жамал-екем екеуі Ќуанѓаннан жылайды. “Бізді ойладыњдар ма” деп Бишаралар сђрайды... Ѕркімніњ-аќ елдегі Оќу бопты санасы — Ќалаларда оќиды Талай ауыл баласы. Жљндеп жатыр Ѕлиман Сыныќ ердіњ желдігін. Сатай љндеп шабады Аѓаш арба белдігін. Кѕдіш кайтып ауылѓа Бір ауылдан келеді. Кер дљнені ќойќањдап Бџлік-бџлік етіп желеді. Міне, ауылда жусайды, Ауылдыњ бар сиыры. Беткейде ѕне, жайылад Бар жылќыныњ џйірі. Кђба жон мен ќара ойѓа Жаюшы ед ел жылќысын. Ол жерлерге егін сап, Тіліпті енді ќыртысын. Тезеќші анау, — арбасы Сыњсып жылайд, шыњќылдап. Жеккен ќоњыр љгізі Љњкењдейді ќиќылдап. Ќара коњыр љгізге Аѓаш арба жеккені. Аш етіне кигені Жыртыќ шомыт шекпені. Кљп кедейдіњ ѕлі де Ќырыќ жамаулы сырты кен, - Ќашан ќарањ љшеді Бит быжнаѓан жыртыќ тон!.. Ѕн шырќасып келеді Бір топ бала љрістен, Ќап арќалап дедектеп, Бірге тезек теріскен. Љзгерістіњ љлењі, — Айтќандары шырќасып. Дауыстары жањѓыртад Ќара љзектіњ ќырќасын. Кеше Ѕбжатті ѕндеткен Балалар ѓой бѕрі де. Ѕбжѕт калып, љзгерген Балалардыњ ѕні де... Сиыр, бопты сатайдыњ Шђбар ала тайшасы, Ќатын бопты соќтадай Нџреќењніњ Айшасы. Бір-аќ ќђлаш ѕлі де Ѕтекењніњ кљгені. Ѕлі де џйі жамаулы Болмаѓан-ау дегені. Оншаќты-аќ-ау ѕлі де Мал ѓып баќќан ешкісі. Кђлаш кљген, бес бђршаќ — Келмеген ѓой љскісі. Мен ѕперген машина “Сепатырды” кесіп кып, Сџтін тартып ауылдын, Май шыѓарып, несіп ќып. Алѓан майын Ѕтекењ Ќарынѓа сап жиыпты. “Ќапаратќа” май сатып, Шапан алып киіпті. Сепаратор келген соњ Майѓа ѕркім-аќ бай бопты. Ѕрбір џйде-аќ діњкиген Ќарын-ќарын май бопты. Ѕтекењніњ џйініњ Жанында ѕні, џймелеп, Ќыз-келіншек ќџлісед Ынталасып, кимелеп. Ортасында ыњылдап Сепаратор жырлайды. Кљрќем ќџйді ѕндеткен Ќыз-келіншек тыњдайды. Бір келіншек тђтќасын Айналдырып ќозѓайды. Сепаратор ѕдемі Ѕндетеді, боздайды. Мен де ќђлаќ саламын Сепаратор ѕніне. Сџйінемін, ќараймын Ауылдыњ бђл сѕніне. Мен де ыњылдап жырлаймын Ќарап тђрып сџйініп. Жыр ќосамын балаша Сепаратор кџйіне. Ауыл байѓђс мінекей! Бала жастан кљз кљрген. Аз ѓана жыл ішінде Едѕуір-аќ љзгерген... 1926, шілде, Ел. |